نسبت به كتاب اسفار يك كتاب حادث و جديد است ، و كتاب اسفار نسبت به كتاب شرح منظومه يك كتاب قديمى و كهنه به شمار مىرود ؛ چرا كه از زمان تأليف اسفار چهار قرن مىگذرد ، اما از زمان تأليف شرح منظومه فقط دو قرن مىگذرد . و به ديگر سخن : معناى عرفى قدم عبارت است از : طولانىتر بودن امتداد يكى از دو وجود در طرف ازل ، و حدوث عبارت است از كوتاه‌تر بودن امتداد يكى از دو وجود در طرف ازل . از تحليل معناى عرفى حدوث و قدم دانسته مىشود كه : « قديم » چيزى است كه در بخشى از زمانى كه حادث در آن هنوز به وجود نيامده است ، وجود دارد ؛ به ديگر سخن : وجود حادث مسبوق است به نبودن در زمانى كه قديم در آن موجود باشد ؛ بر خلاف قديم كه وجودش مسبوق نيست به نبودن در زمانى كه حادث در آن موجود مىباشد . در همان مثال بالا ، كتاب اسفار در قرن يازدهم و دوازدهم وجود داشته است ، اما كتاب شرح منظومه در اين دو قرن هنوز پديد نيامده است . پس كتاب شرح منظومه مسبوق است به نبودن در زمانى ( - قرن يازدهم و دوازدهم ) كه كتاب « اسفار » در آن موجود بوده است ؛ بر خلاف « اسفار » كه مسبوق نيست به نبودن در زمانى كه « شرح منظومه » در آن موجود بوده است . از اين‌جا دانسته مىشود كه مفهوم عرفى حدوث و قدم داراى دو ويژگى است : 1 . حدوث و قدم عرفى دو مفهوم نسبى و اضافى هستند . 2 . در مفهوم عرفى حدوث و قدم تنها سبق و پيشى زمانى معتبر مىباشد . حكما مفهوم عرفى حدوث و قدم را تغيير و در آن توسعه دادند . بدين‌صورت كه اوّلا : آن را از حالت نسبى و اضافى بودن درآورده و به شكل دو مفهوم نفسى درآوردند ؛ و ثانيا : مفهوم عام سبق و تقدم را در آن معتبر دانسته‌اند ، نه خصوص سبق زمانى . بنابراين ، حدوث در اصطلاح فلاسفه عبارت است از « مسبوق بودن وجود شىء به عدم آن شىء » ، و قدم عبارت است از « مسبوق نبودن وجود شىء به عدم آن شىء » . حدوث و قدم دهرى اين قسم از حدوث و قدم رابطهء مستقيمى با مسئلهء تقدم و تأخر دهرى دارد ؛ و همان‌گونه كه مبدع بحث تقدم و تأخر دهرى سيد داماد است ، بحث حدوث و قدم دهرى نيز نخستين بار توسط او بيان شده است . تقدم و تأخر دهرى عبارت است از : تقدم علت تامه بر معلولش ، از آن جهت كه وجود